Przelałeś pieniądze oszustowi? Działaj natychmiast

Zakupy online, wyjątkowo korzystna oferta na portalu ogłoszeniowym i przelew, po którym sprzedający przestaje odpowiadać - tak może wyglądać oszustwo internetowe. W takiej sytuacji nie warto czekać, aż sprawa sama się wyjaśni. Szybki kontakt z bankiem, zachowanie dowodów oraz zgłoszenie sprawy Policji mogą pomóc ograniczyć straty i ułatwić ustalenie sprawcy.

Jak działają internetowi oszuści?

Przestępcy wykorzystują pośpiech, zaufanie i kuszące ceny. Publikują nieprawdziwe ogłoszenia, zakładają fałszywe sklepy albo podszywają się pod autentycznych sprzedawców. Gdy otrzymają wpłatę, mogą zamilknąć, usunąć ofertę lub zablokować kupującego.

Niebezpieczeństwo nie ogranicza się do zapłaty za towar, który nie zostanie dostarczony. Oszuści wysyłają również spreparowane linki płatnicze, próbują zdobyć dane logowania do banku, proszą o kod BLIK lub podają się za pracowników banku, którzy mają rzekomo pomóc w odzyskaniu pieniędzy.

Przestępcy często realizują wcześniej przygotowany plan. Mogą dążyć nie tylko do uzyskania jednej wpłaty, lecz także do dostępu do kolejnych pieniędzy znajdujących się na koncie.

Co zrobić, gdy podejrzewamy oszustwo?

Od razu skontaktujmy się z bankiem. Zadzwońmy na oficjalny numer infolinii - znajdziemy go na stronie banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Nie korzystajmy z numeru przekazanego przez oszusta. Możemy też skontaktować się z bankiem za pośrednictwem udostępnionego przez niego bezpiecznego kanału.

Powiedzmy konsultantowi, że mogliśmy paść ofiarą przestępstwa, i podajmy informacje o płatności. Zapytajmy, czy da się zatrzymać albo cofnąć przelew, spróbować odzyskać środki lub pilnie skontaktować się z bankiem odbiorcy. Jeśli ujawniliśmy dane logowania, dane karty bądź kody autoryzacyjne, niezwłocznie poprośmy o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych instrumentów płatniczych.

Gdy przelew został już wykonany, zwrot pieniędzy nie jest pewny. Mimo to trzeba jak najszybciej powiadomić bank i podjąć dostępne działania.

Zachowajmy dowody. Nie kasujmy rozmów ze sprzedającym ani historii transakcji. Zróbmy zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu sprzedawcy, korespondencji, SMS-ów oraz adresu strony. Zachowajmy potwierdzenie płatności, numer rachunku odbiorcy, datę i godzinę przelewu, jego wysokość oraz dane kontaktowe używane przez drugą stronę.

Jeśli rozmawialiśmy przez telefon, zapiszmy numer, z którego dzwoniono, oraz najważniejsze informacje z rozmowy. Zgromadzone materiały mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić, kto za nim stoi.

Zawiadommy Policję. Podejrzenie popełnienia przestępstwa można zgłosić w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie trzeba znać danych oszusta, by powiadomić o sprawie. Nie należy też czekać ze zgłoszeniem do zakończenia reklamacji w banku.

Weźmy ze sobą dowód osobisty i zebrane materiały. Opowiedzmy dokładnie, jak doszło do kontaktu ze sprzedawcą, w jaki sposób zapłaciliśmy, co się wydarzyło i kiedy pojawiło się podejrzenie oszustwa.

Jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie, należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Zawiadomienie dotyczące oszustwa internetowego składa się w jednostce Policji lub prokuraturze.

Przekażmy informację o podejrzanej stronie lub wiadomości. Fałszywą stronę, próbę wyłudzenia danych i inne zagrożenie w sieci można zgłosić do CERT Polska pod adresem https://incydent.cert.pl/. Podejrzane SMS-y zawierające linki można przesłać bezpłatnie na numer 8080. Takie zgłoszenia pomagają ekspertom analizować zagrożenia i mogą chronić innych użytkowników, ale nie zastępują kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o przestępstwie.

Czy utracone środki można odzyskać?

Szanse na odzyskanie pieniędzy zależą między innymi od sposobu płatności, etapu realizacji transakcji i okoliczności sprawy. Jak najszybciej powiadommy bank i złóżmy reklamację, dokładnie opisując zdarzenie.

Jeśli płaciliśmy kartą, zapytajmy bank o procedurę chargeback, czyli obciążenie zwrotne. Możliwość jej zastosowania zależy od tego, czy transakcja i jej okoliczności spełniają wymagane warunki.

W przypadku przelewu na rachunek oszusta poprośmy bank o podjęcie dostępnych kroków w celu odzyskania pieniędzy. Nie ma jednak pewności, że środki wrócą.

Jeżeli podaliśmy dane logowania, kody autoryzacyjne albo dane karty, pilnie zabezpieczmy dostęp do bankowości elektronicznej. Zmieńmy zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Jeśli podejrzewamy, że na urządzeniu zainstalowano złośliwe oprogramowanie, nie logujmy się z niego do banku, dopóki nie zostanie zabezpieczone.

Uważajmy na kolejne próby oszustwa. Osoby, które straciły pieniądze, mogą być celem następnych przestępców. Ktoś może zadzwonić, podając się za policjanta, pracownika banku, prawnika albo przedstawiciela firmy odzyskującej należności. Może obiecywać szybki zwrot środków, a w zamian żądać przedpłaty, danych bankowych lub instalacji aplikacji dającej zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płaćmy za obiecaną pomoc w odzyskaniu pieniędzy i nie ujawniajmy haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. Gdy mamy wątpliwości, zakończmy rozmowę i samodzielnie skontaktujmy się z bankiem lub Policją, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w internecie?

• Sprawdzajmy opinie o sprzedawcy, historię jego konta i wiarygodność sklepu.

• Zachowujmy ostrożność wobec ofert dużo tańszych niż u konkurencji oraz osób, które wywierają presję czasu.

• Płaćmy za pośrednictwem zaufanej platformy i korzystajmy z dostępnych na niej systemów ochrony kupujących.

• Nie otwierajmy linków płatniczych przesłanych przez nieznane osoby. Dokładnie sprawdzajmy adres strony internetowej.

• Nie przekazujmy loginów, haseł ani kodów autoryzacyjnych osobom kontaktującym się telefonicznie lub przez komunikator.

• Nie instalujmy aplikacji do zdalnego dostępu na prośbę osoby podającej się za pracownika banku lub konsultanta.

• Zanim zatwierdzimy przelew, sprawdźmy jego kwotę, odbiorcę i cel płatności.

Jeśli podejrzewamy, że zostaliśmy oszukani, reagujmy bez zwłoki: najpierw skontaktujmy się z bankiem, następnie zabezpieczmy dowody i zgłośmy sprawę Policji. Nie wstydźmy się prosić o pomoc. Oszuści wykorzystują manipulację i zaufanie, a zgłoszenie przestępstwa może uchronić także inne osoby.